Washington Peşmerge'ye yönelik güvenlik desteğini yeniden şekillendiriyor
· Habertürk
ABD ile Irak Kürt Bölgesi Yönetimi arasındaki güvenlik mutabakatının süresi 30 Eylül 2026'da sona ererken, Washington yönetimi Peşmerge'ye sunulan askeri yardımların modelini ve şartlarını gözden geçiriyor.
Amerikan kaynaklarına göre ABD Savunma Bakanlığı ile Irak Kürt Bölgesi Yönetimi arasında imzalanan mutabakat zaptının süresi 30 Eylül 2026’da dolacak. Bu takvim, Amerikan askeri birlikleri ile uluslararası koalisyon unsurlarının Irak topraklarından çekilmesi ve DEAŞ karşıtı koalisyonun ülkedeki askeri misyonunun sonlandırılması süreciyle denk düşüyor. Amerikan kaynakları, belirtilen tarihin ardından Irak'a aktarılabilecek herhangi bir yardımın ancak belirlenen görevlerin yerine getirilmesi ve somut başarılar elde edilmesi şartına bağlanacağını aktarıyor.
Erbil'deki Irak Kürt Bölgesi kaynakları da yürürlükteki mutabakatın süresinin dolmak üzere olduğunu doğruladı. Buna karşın yetkililer, anlaşmanın sona ermesinin ABD ile Irak Kürt Bölgesi Yönetimi arasındaki stratejik ortaklığı veya güvenlik işbirliğini bitireceği anlamına gelmediğini ifade ediyor. Washington'un Peşmerge birliklerine sunduğu katkıların yapısını yeniden değerlendirdiği bu dönemde, ABD Savunma Bakanlığı’nın 2027 mali yılı bütçe önerilerinde, Kürt güçlerine ayrılan güvenlik yardımında 2026 mali yılına kıyasla değişiklikler planlanıyor. Bu durum, yardımın tamamen kesilmesinden ziyade yeni koşullara ve farklı bir finansman modeline devredilebileceğini gösteriyor.
Washington yönetimi, Peşmerge Bakanlığı ile yürüttüğü mutabakatı 2022 yılında yenileyerek Kürt güçlerinin DEAŞ'ın yenilgiye uğratılması operasyonlarındaki rolünü desteklemeyi sürdüreceğini ilan etmişti. Amerikan yardımları aynı zamanda Peşmerge güçlerinin profesyonelleştirilmesi, kurumsal yapısının güçlendirilmesi ve farklı siyasi yapılara bağlı birliklerin tek bir askeri yapı altında birleştirilmesini amaçlayan reformlara bağlanmıştı. ABD ile Irak Kürt Bölgesi Yönetimi, Kürt güçlerine yönelik Amerikan yardımlarını düzenlemek amacıyla ilk mutabakat zaptını 2016 yılında imzaladı. Eylül 2022'de Savunma Bakanlığı bu anlaşmayı dört yıl daha uzatmıştı. ABD'nin Peşmerge'ye sunduğu katkı sadece silah ve askeri eğitimle sınırlı kalmayıp lojistik yardım, mali tahsisatlar ve birliklerin operasyonel sürdürülebilirliğini hedefleyen programları da kapsıyordu. Amerikan makamları, Peşmerge birliklerinin birleştirilmesini ve reform edilmesini Washington-Erbil hattındaki güvenlik ortaklığının kilit unsurlarından biri olarak değerlendirmişti.
Mevcut tartışmaların odağında 2022 tarihli mutabakatın Eylül 2026 sonunda bitecek olması yer alıyor. ABD Savunma Bakanlığı'nın "Doğal Kararlılık Operasyonu" başlıklı resmi raporunda, mutabakat zaptının Peşmerge Bakanlığı'na verilen Amerikan desteğinin temel çerçevesini oluşturduğu vurgulandı. Böylece 30 Eylül tarihi hem Peşmerge’ye mevcut Amerikan yardım mekanizması hem de Irak’taki uluslararası askeri varlığın geleceği açısından ortak bir dönüm noktası haline geliyor. Aynı dönemde Bağdat ile Washington arasındaki uzlaşı doğrultusunda uluslararası koalisyon güçleri de Irak'taki askeri görevlerini 30 Eylül'e kadar tamamlamayı planlıyor. Irak hükümeti ağustos ayında yaptığı açıklamada çekilme takviminin değişmediğini ve koalisyon birliklerinin çıkarılma sürecinin hızlandırıldığını duyurmuştu.
Ancak koalisyonun Irak’taki askeri misyonunun sona ermesi, ABD ile Irak arasındaki güvenlik işbirliğinin tamamen bitmesi anlamına gelmiyor. Bağdat ile Washington, 2024 yılında aldıkları kararla güvenlik bağlarında eğitim, askeri danışmanlık, istihbarat paylaşımı ve geleneksel güvenlik programlarını kapsayan yeni bir ikili işbirliği dönemine geçme hususunda anlaşmıştı. Bu dönüşüm süreci Peşmerge ile Washington arasındaki ilişkinin geleceğini de kapsıyor. Uluslararası koalisyonun çekilme süreci kapsamında Alman askerleri bu hafta Irak Kürt Bölgesi Yönetimi'nden ayrılırken, diğer uluslararası birlikler de 30 Eylül olarak belirlenen tarihten önce ayrılış hazırlıklarını sürdürüyor. Erbil tarafı ise mevcut mutabakatın bitişinin ardından ABD ile yeni bir güvenlik işbirliği çerçevesine geçilebileceği beklentisini koruyor.
Tüm bu gelişmeler, Peşmerge güçlerinin halen ciddi yapısal ve güvenlik zorluklarıyla karşı karşıya olduğu bir ortamda yaşanıyor. İkinci önemli sorun, Bağdat ile Erbil arasındaki tartışmalı bölgelerde devam eden güvenlik riskleri. ABD Savunma Bakanlığı raporlarında da Peşmerge reformunun bu hassas dengeler ve bölgesel istikrarsızlık ortamında yürütüldüğüne dikkat çekilmişti. 30 Eylül yaklaşırken Trump yönetiminin mevcut mutabakatı yenilememe eğilimi, 2016'dan bu yana süren mekanizmada önemli bir değişime işaret ediyor. ABD'nin yardımları performans ve somut görev sonuçlarına bağlama hazırlığı, Erbil açısından yeni bir dönemi başlatıyor. Peşmerge'nin kurumsal birleşmesinin henüz tamamlanmadığı, tartışmalı bölgelerdeki belirsizliklerin ve DEAŞ hücrelerinin sürdüğü bir ortamda Washington'un atacağı adımlar Irak'ın gelecekteki güvenlik mimarisi açısından kritik önem taşıyor.
Kaynak: Habertürk · Derleyen: Elif Aktürk