Trump’tan seçim öncesi 5 bin dolarlık vaat
· Dünya Gazetesi
ABD Başkanı Donald Trump, Cumhuriyetçilerin kasım seçimlerinde Kongre’nin iki kanadını da koruması halinde her yetişkin vatandaşa 5 bin dolar ödeneceğini söyledi. Görünen o ki, maliyeti 1 trilyon doları aşabilecek vaat, finansman ve enflasyon tartışması başlattı.
Trump, Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi ile Senato'daki kontrolü birlikte koruması durumunda her yetişkin ABD vatandaşına 5 bin dolar verileceğini söyledi. Ödemeyi "Trump temettüsü" olarak adlandıran ABD Başkanı, paranın ülke içinde harcanmasını şart koştu.
Yaklaşık iki saat süren konuşmada ödeme tarihi, gelir sınırı, başvuru yöntemi veya finansman modeli açıklanmadı. Trump temettüsü bu nedenle henüz hazırlanmış bir yasa tasarısından çok, seçim sonucuna bağlanan siyasi bir vaat niteliği taşıyor.
Trump'ın konuşmasından yaklaşık bir saat sonra Başkan Yardımcısı JD Vance, ödemenin varlıklı Amerikalıları kapsamayabileceğini söyledi. Böylece "her yetişkin vatandaş" vaadi, aynı gece içerisinde gelir sınırlaması ihtimaliyle karşılaştı.
Vance'in açıklaması toplam maliyeti düşürebilecek olsa da Trump temettüsü için uygulanacak gelir eşiği belirtilmedi. Yönetim ayrıca ödemenin tek seferlik olup olmayacağı ve Kongre'ye ne zaman sunulacağı konusunda ayrıntı paylaşmadı.
Yetişkin nüfus üzerinden yapılan ilk hesaplamalar, toplam maliyetin 1 trilyon doları kolaylıkla aşacağını, bazı tahminlerde yaklaşık 1,35 trilyon dolara ulaşabileceğini gösteriyor. Bu ölçekte bir harcama, ABD'nin bütçe açığı ve büyüyen kamu borcu nedeniyle ciddi finansman soruları doğuruyor.
Trump, ülkenin ekonomik gücüne ve gümrük vergilerinden sağlanan gelirlere işaret etti ancak 5 bin dolarlık ödemenin hangi kaynaktan karşılanacağını açıklamadı. Daha önce düşük ve orta gelirli haneler için 2 bin dolarlık bir ödeme fikrini gündeme getiren Trump, bu önerisini hayata geçirememişti.
Vaadin bütçe açığını büyütme ve tüketici talebi üzerinden enflasyon baskısını artırma ihtimali de tartışılıyor. Petrol fiyatlarının yeniden yükseldiği ve faiz beklentilerinin sertleştiği bir dönemde açıklanan ödeme sözü, kampanyanın ekonomik risklerini de büyütüyor.
Böylesine büyük bir federal harcamanın yapılabilmesi için Kongre'nin onayı gerekiyor. Cumhuriyetçilerin 3 Kasım seçimlerinde Temsilciler Meclisi ile Senato'da çoğunluğu koruması. Trump temettüsü açısından siyasi şart olarak sunulsa da tek başına ödemenin yürürlüğe gireceği anlamına gelmiyor.
Trump, seçmenlerden sandığa kendi adı pusuladaymış gibi gitmelerini istedi. Kongre'de çoğunluğun kaybedilmesinin vergi indirimleri ve hane serveti açısından sonuçları olacağını savunurken Trump temettüsü, kampanyanın en dikkat çekici ekonomik vaadine dönüştü.
Finansman planı, yasal metin ve uygulama takvimi açıklanmadıkça 5 bin dolarlık ödemenin hayata geçirilip geçirilemeyeceği belirsizliğini koruyor. Şimdi gözler, Cumhuriyetçi yönetimin vaadi somut bir yasa teklifine dönüştürüp dönüştürmeyeceğine çevrildi.