Trump Grönland için bastırdı, Avrupa parayla karşılık veriyor
· Dünya Gazetesi
AB, Grönland üzerindeki ABD baskısına yatırım kartıyla karşılık vermeye hazırlanıyor. Kritik minerallerden uydu bağlantılarına uzanan 200 milyon euroluk paket, Arktik’te ABD, Avrupa, Rusya ve Çin arasındaki rekabeti yeni bir aşamaya taşıyor.
Paket yalnızca ekonomik kalkınmayı hedeflemiyor. Kritik mineraller, uydu iletişimi, yenilenebilir enerji, denizaltı kabloları ve veri altyapısı gibi stratejik alanlara ayrılması planlanan kaynak. ABD'nin Grönland üzerindeki kontrol talebine karşı Avrupa'nın ekonomik ağırlığını artırma girişimi olarak öne çıkıyor.
Yeni yatırım paketinin 2026 ve 2027 döneminde kullanılmak üzere yaklaşık 200 milyon euro büyüklüğünde olması planlanıyor. Finansmanın kritik ham maddeler, yenilenebilir enerji, uydu bağlantıları, denizaltı iletişim kabloları ve veri merkezleri gibi alanlara yönlendirilmesi bekleniyor.
AB böylece Grönland'daki desteğini eğitim ve balıkçılık gibi geleneksel alanların dışına çıkararak doğrudan stratejik altyapıya taşımayı hedefliyor. Plan, bölgenin ekonomik kapasitesini artırırken Avrupa'nın kritik ham madde tedarik zincirinde Grönland'a daha fazla alan açmasını da amaçlıyor.
Von der Leyen'in ziyareti kapsamında Grönland'daki uydu bağlantılarının güçlendirilmesine yönelik yeni projenin de başlatılması planlanıyor. AB, Grönland ve Danimarka arasında ilişkileri yeniden tanımlayan ortak bildirinin de imzalanması bekleniyor.
Brüksel'in Grönland için hazırladığı finansman yalnızca bugünkü paketle sınırlı değil. AB, 2021-2027 dönemi için bölgeye yaklaşık 225 milyon euro kaynak ayırmış durumda.
2028-2034 bütçe döneminde ise Grönland'a ayrılacak kaynağın 530 milyon euroya çıkarılması öneriliyor. Bu rakam, adanın AB açısından yalnızca ekonomik değil, jeopolitik bir öncelik haline geldiğinin en somut göstergelerinden biri olarak görülüyor.
Yeni yatırım paketi gerçekleşirse Grönland, önümüzdeki yıllarda Avrupa'nın Arktik stratejisinin merkezlerinden biri haline gelecek. Brüksel özellikle kritik mineraller ve dijital altyapıda uzun vadeli yatırım yaparak bölgedeki ekonomik varlığını kalıcılaştırmak istiyor.
AB'nin hamlesinin arkasındaki temel siyasi baskılardan biri ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland'ın ABD kontrolüne geçmesi gerektiği yönündeki ısrarı.
Grönland ve Danimarka yönetimleri bu talebi açık şekilde reddetti. Avrupa ülkeleri de Grönland'ın NATO tarafından korunan bölgenin parçası olduğuna dikkat çekerek ABD'nin güvenlik gerekçesiyle adayı kontrol etmesinin gerekli olmadığı görüşünü savunuyor.
ABD'nin zaten uzun süredir yürürlükte olan anlaşmalar kapsamında Grönland'daki askerî varlığını artırma hakkı bulunuyor. Buna rağmen Washington'ın doğrudan kontrol talebi, yıl boyunca ABD ile Avrupa arasındaki en sert jeopolitik anlaşmazlıklardan birine dönüştü.
ABD, Danimarka ve Grönland arasında başlayan üçlü görüşmeler ise henüz kalıcı bir anlaşma üretmedi.
Grönland'ın önemini artıran temel unsurlardan biri yer altı kaynakları. Elektrikli araçlardan savunma sanayisine, rüzgâr türbinlerinden yarı iletkenlere kadar birçok sektörde kullanılan kritik mineraller için küresel rekabet giderek sertleşiyor.
Avrupa, kritik ham maddelerde Çin'e olan bağımlılığını azaltmaya çalışırken Grönland önemli alternatiflerden biri olarak görülüyor. ABD de aynı kaynakları ekonomik ve ulusal güvenlik açısından stratejik kabul ediyor.
Bu nedenle adaya yapılacak maden yatırımları sıradan bir kalkınma projesinin çok ötesine geçmiş durumda. Hangi ülkenin finansman sağlayacağı, altyapıyı kimin kuracağı ve çıkarılacak minerallerin hangi pazarlara gideceği Arktik rekabetinin temel başlıklarından biri haline geliyor.
Grönland üzerindeki rekabetin diğer ayağını Arktik deniz yolları oluşturuyor. Buzulların gerilemesi, geçmişte yılın büyük bölümünde kullanılamayan bazı rotaların daha uzun süre açık kalmasını sağlıyor.
Bu değişim Avrupa ile Asya arasındaki deniz taşımacılığında yeni alternatifler yaratırken Rusya, Çin, ABD ve Avrupa'nın bölgeye ilgisini artırıyor. Uydu sistemleri, limanlar, denizaltı kabloları ve enerji altyapısı bu nedenle yalnızca ticari değil stratejik yatırımlar haline geliyor.
Grönland'ın yaklaşık 56 bin kişilik nüfusuna karşın devasa yüzölçümü, Kuzey Atlantik ile Arktik arasındaki konumu. Grönland'ın yaklaşık 56 bin kişilik nüfusuna karşın devasa yüzölçümü, Kuzey Atlantik ile Arktik arasındaki konumu ve mineral potansiyeli adayı küresel güç rekabetinin merkezine taşıyor.
Grönland 1985 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğu'ndan ayrılmış olsa da Danimarka Krallığı içindeki özel statüsü nedeniyle Avrupa ile güçlü ekonomik. Grönland 1985 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğu'ndan ayrılmış olsa da Danimarka Krallığı içindeki özel statüsü nedeniyle Avrupa ile güçlü ekonomik ve siyasi bağlarını sürdürüyor.
AB'nin yeni stratejisi bu bağı daha ileri taşımayı hedefliyor. Brüksel, doğrudan egemenlik tartışmasına girmek yerine finansman, altyapı, uydu bağlantıları ve kritik mineral yatırımları üzerinden Grönland'daki etkisini güçlendirmeye çalışıyor.
Böylece Arktik'te giderek sertleşen rekabette yeni cephe askeri üslerden çok yatırım sermayesi üzerinden açılıyor. ABD'nin kontrol talebine karşı Avrupa'nın verdiği yanıt ise şimdilik daha fazla para, daha fazla altyapı ve daha sıkı ekonomik bağlar olacak.