Tarihte kaydedilen en yüksek sesi çıkaran volkanik patlama
· BBC Türkçe
Endonezya'da bu hafta bir yanardağ patladı, ancak aynı bölgede 1883'te meydana gelen bir başka patlama çok daha yıkıcı olmuştu.
BBC News, Türkçe İçeriğe götür Tarihte kaydedilen en yüksek sesi çıkaran volkanik patlama Kaynak, Hulton Archive/Getty Images Anak Krakatau yanardağındaki patlamalar Cuma gecesinden beri devam ediyor ve 15 bin metre yüksekliğe kadar kül püskürtüyor.
Anak Krakatau yanardağındaki patlamalar Cuma gecesinden beri devam ediyor ve 15 bin metre yüksekliğe kadar kül püskürtüyor. Bu durum, Jakarta'nın başlıca havaalanındaki uçuşların geçici askıya alınmasına, yüzlerce uçuşun aksamasına ve 150 bin yolcunun etkilenmesine neden oldu.
Yetkililer şu anda tsunami tehdidi olmadığını belirtiyor ancak kül yağışı okulları ve balıkçılık faaliyetlerini de aksattı. Bölge sakinlerine maske takmaları ve açık hava aktivitelerini sınırlamaları tavsiye edildi.
Krakatau, 1927'de tarihte kaydedilen en ölümcül ikinci volkanik patlama olan Krakatoa yanardağının patlaması sonucu oluşan. Krakatau, 1927'de tarihte kaydedilen en ölümcül ikinci volkanik patlama olan Krakatoa yanardağının patlaması sonucu oluşan, kaldera adı verilen büyük bir su altı kraterinden meydana geldi. Nitekim, Anak Krakatau "Krakatoa'nın Çocuğu" anlamına geliyor.
1883'teki volkanik patlama 36 binden den fazla insanın ölümüne. 165 köyün yerle bir olmasına neden olmuş ve bunların hepsi 48 saatten kısa bir sürede gerçekleşmişti.
Ayrıca, binlerce kilometre uzaktaki insanların duyabileceği, şimdiye kadar kaydedilmiş en yüksek ses olarak kabul edilen bir ses çıkardı. O kadar çok kül yağdırdı ki yıllarca dünya genelinde sıcaklıkları düşürdü.
ABD Ulusal Çevre Bilgi Merkezleri'ne (NCEI) göre, yaklaşan felaketin ilk belirtileri Mayıs 1883'te gözlemlendi.
Bir Alman savaş gemisinin kaptanı geçerken Krakatoa'dan yükselen kül ve toz bulutlarını gördü.
Sonraki birkaç ay içinde, ticari gemiler ve diğer gemiler tarafından da benzer gözlemler yapıldı.
Krakatoa'nın ilk devasa patlaması, denize doğru akan ve kuzeye doğru ilerleyen bir gelgit dalgasına neden olarak binlerce insanın ölümüne yol açan bir dizi lav ve kül akıntısı üretti.
Bir saat içinde kül sütunu 48 kilometre yüksekliğe ulaştı ve her yöne doğru yayılmaya başladı.
NCEI'ye göre, en yüksek noktasında bu sütun gökyüzüne 80 kilometre uzanacak, 300 bin kilometrekarelik bir alanı kaplayacak. NCEI'ye göre, en yüksek noktasında bu sütun gökyüzüne 80 kilometre uzanacak, 300 bin kilometrekarelik bir alanı kaplayacak ve bölgeyi iki günden fazla karanlığa gömecekti.
Kaynak, DEA / BIBLIOTECA AMBROSIANA / Contributor via Getty Images Sidney Baker, çocukken babasının gemisinden volkanik patlamayı izlemişti ve hayatının sonlarına kadar bu anı hatırlıyordu.
Kaynak, DEA / BIBLIOTECA AMBROSIANA / Contributor via Getty Images Sidney Baker, çocukken babasının gemisinden volkanik patlamayı izlemişti ve hayatının sonlarına kadar bu anı hatırlıyordu.
1946'da BBC'ye "Hava o kadar tozla doluydu ki, boğulmaktan korktuk" diye anlattı.
"Öyle bir kararma oldu ki elinizi bile gözünüzün önünüzde göremezdiniz. Geminin etrafına, üzerine ve suya küller yağmaya başladı ve geminin her yerinde belki de 20 santimetre kalınlığında bir kül tabakası vardı. "
Patlamaların çıkardığı gürültüyü "inanılmaz" olarak nitelendiriyordu; "Ortaya çıkan gürültüyü ve kargaşayı tarif etmek için sıfatlar yetersiz kalıyor. "
"Krakatoa: Dünyanın Patladığı Gün" kitabının yazarı Simon Winchester. 27 Ağustos'ta saat 10.02'de "Titanik patlaması" olarak adlandırılan patlamadan önce bir dizi patlama sesi duyulduğunu söyledi.
NCEI'ye göre, bu patlama 4.600 km'den fazla uzaklıktaki Avustralya ve Mauritius adasından bile duyuldu.
2010'da BBC'nin Witness History podcastına katılan Winchester "Adanın tamamı, 30 kilometre yüksekliğe ponza taşı. Kül fırlatan bir patlamayla adeta buharlaştı ve ada ortadan kayboldu" diye anlattı.
"Denizde birkaç saniyeliğine devasa bir delik bıraktı, ardından trilyonlarca ton su tekrar doldu. "Denizde birkaç saniyeliğine devasa bir delik bıraktı, ardından trilyonlarca ton su tekrar doldu ve oradaki sıcaklık çok yüksek olduğu için bu su anında buharlaşarak bir dizi devasa tsunamiyi tetikledi." Bu tsunamiler, felaketin en ölümcül kısmıydı ve 36 bin can kaybının 34 bininden sorumluydu. "
Bu tsunamiler, felaketin en ölümcül kısmıydı ve 36 bin can kaybının 34 bininden sorumluydu. Baker, kendisinin ve babasının Endonezya'nın Banten eyaletinin batı kıyısındaki Anjer'e nasıl gittiklerini anlattı.
"Babamın, konakladığı otelin o kadar su altında kaldığını, gemiyi üzerinden geçirip çapayı bacadan aşağı atabileceğini söylediğini duydum. "
Bazı insanlar tsunamilerden kurtulmayı başardı ve dağlara kaçtı.
Ancak sudan korunmuş olsalar da daha sonra gelen ve hızlı hareket eden, yere yakın sıcak volkanik gaz, kül. Ancak sudan korunmuş olsalar da daha sonra gelen ve hızlı hareket eden, yere yakın sıcak volkanik gaz, kül ve kaya parçalarından oluşan piroklastik akıntılardan tamamen korunmuş değillerdi.
Krakatoa'nın etkileri 48 saatten çok daha uzun süre devam etti. Kül, dünyanın dört bir yanına yayılarak ay ve güneşin etrafında bir hale etkisi yarattı ve radyasyon filtresi görevi gördü. NCEI'ye göre, küresel sıcaklıkları 0,5°C'ye kadar düşürdü ve bu değişimin normale dönmesi beş yıl sürdü.
Atmosferdeki parçacıklar, ışığı alıştığımızdan farklı şekilde saçtıkları için dünyanın dört bir yanında kırmızı gün batımları ve gün doğumlarına da neden oldu.
Bu olgu o döneme ait resimlerde de görülebilir. Hatta bazıları Edvard Munch'ın Çığlık tablosundaki kırmızı gökyüzünün bundan esinlendiğini düşünüyor.
Tüm yıkımına rağmen, bu volkanik patlama bize gezegenimiz hakkında temel bir şey öğretti.
Yanardağ patlamasından önce, atmosferin üst katmanlarında bulunan. Hava olaylarında önemli rol oynayan görünmez hava akımları olan jet akımları hakkında kimse bilgi sahibi değildi. Krakatoa'nın atmosferik etkilerinin ne kadar yaygın olduğunu görmek bunu değiştirdi.
Winchester "Bu, bilimsel olarak insanlığın tüm dünyayı etkilediğini fark ettiği ilk olaydı" dedi.
"Ve böylece tüm dünyanın birbirine bağlı bir varlık olduğu gerçeğinin farkına varılmaya başlandı. Küresel ısınma ve deniz seviyesinin yükselmesi gibi bugün doğal karşıladığımız şeyler. . bunların hepsinin kökeni aslında dünyanın birbirine bağlı bir yer olduğu gerçeğinin farkına varılmasında yatıyordu. Bu, Krakatoa yanardağının patlamasıyla doğdu. "
27 Kasım 2025 2000 yıl önce patlayan Vezüv Yanardağı'nın sıcak kül bulutundan cama dönen insan beyni bulundu 7 Mart 2025 'Yanlış yerde olan Etna Yanardağı değil.
Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.