Şiddetin yeni hali
· Cumhuriyet
Şiddet artık yalnızca dışarıdan gelen baskı, ceza ya da fiziksel zor yoluyla işlemiyor. Byung-Chul Han’a göre geç modern toplumda birey, özgür ve özerk olduğunu düşünürken başarı, performans. Üstelik, sürekli kendini geliştirme baskısıyla kendi kendisinin sömürücüsüne dönüşüyor. Böylece fail ile…
Bütün Cumhuriyet arşivi her yerde ve her an yanınızda! İster telefondan, ister bilgisayardan. Cumhuriyet Arşiv 1930 Yılından Bugüne 5.485.115+ Haber Kupürü App Store Google Play 50 BİN + İndirme Size En Uygun Paketi Seçin 4.5 değerlendirme Abonelik Seçeneklerini İnceleyin Edebiyatın. Kültürün Nabzı Kitap dünyasına açılan kapınızı aralayın! En sevdiğiniz kitapları indirimli fiyatlarla keşfedin ve hayal gücünüzü genişletin.
Suçluların aç ve yırtıcı hayvanların atılıp canlı canlı parçalanması, bu şiddetin halka açık sergilenmesi. Suçluların aç ve yırtıcı hayvanların atılıp canlı canlı parçalanması, bu şiddetin halka açık sergilenmesi ve kimi zaman alkışlarla karşılanması bu dönemin temel görünümünü bize vermektedir.
Modern dönemde şiddete ilişkin değişen şey iktidarın şiddeti bir gösteri halinden çıkarıp özel mekânlara taşımasıdır. Han, modern dönemdeki bu değişimi daha iyi anlamamız için toplama kampları örneğini verir. Kamplar öldürme eyleminin seyredilebileceği yerler değildir çünkü kentin uzağında inşa edilmiştir. Şiddet uygulayıcıları dikkatleri üzerlerine çekmek istemeyen iktidar bu tür kampları bir tür kaybettirme mekânı olarak kullanır.
Modern dönemde şiddet görünürden görünmeze, fiziksel olandan psişik olana, askeri olandan medyatik olana yönelir. Şiddetin bu yapısal değişimde en dikkat çekici olan şiddeti uygulayan failin kendini görünmez kılmasıdır.
Şiddetin yeni haline yani Han'ın deyimiyle geç modern döneme geldiğimizde "özgür" olduklarını düşünen bireylerin kendilerine uyguladıkları şiddetle karşılaşırız. Olumsuzu yok saymanın marifet zannedildiği bu dönemde özne başarı ve performansa dayalı bir yaşamı benimser. Her ne kadar kişi kendisini özgür, özerk, özgün bir birey olarak görse de Han'a göre geç modern özne kendini bir proje olarak gören kişidir. Bu dönemde şiddet, dıştan gelen değil özgürlükmüş gibi görünen bir kendine yönelik şiddettir.
Byung-Chul Han, "Modern dönemden geç modern döneme olan bu değişimi kapitalist üretim ilişkilerini hesaba katmadan anlamamız mümkün değildir" der. "Belli bir üretim düzeyinden itibaren insanın kendini sömürmesi. "Belli bir üretim düzeyinden itibaren insanın kendini sömürmesi, özgürlük duygusuyla el ele gittiği için bir başkasını sömürmekten çok daha randımanlı ve başarılıdır. Başarı ve performans toplumu bir kendini-sömürme toplumudur. "
Geç modern dönemin başarı ve performans odaklı proje öznesi yalnızca kendine tabi olduğunu düşünür. Kendini sömüren özneyle sömürülen özne artık aynı kişidir. Hegomanyasız bu sömürü mevcut sömürülerin en verimlisidir.
"Kapitalist sistem, hızlanmak için yabancı sömürüden, kendini sömürmeye, yapmak zorunda olmaktan yapabilirliğe geçiyor. Çalışmaya ve performansa odaklı birey paradoksal özgürlüğü nedeniyle hem fail hem kurban hem efendi hem uşaktır. "
Han, başarıya odaklı öznenin kendini tükenişe kadar sömüreceğini söyler. Neo liberal rejimin tüm teknolojik araçlardan sanat, sinema, ekranlar ve sosyal medya aracılığıyla insanların zihinlerine. Neo liberal rejimin tüm teknolojik araçlardan sanat, sinema, ekranlar ve sosyal medya aracılığıyla insanların zihinlerine ve vicdanlarına enjekte ettiği başarı ve performans baskısı, olumsuzun ve ötekinin reddini şart koşmaktadır.
İnsan ilişkilerinde özensizlik, soğuk yakınlaşmalar ve yapay kibarlık gösterilerinin aleni sergilendiği geç modern dönem Han için aynı zamanda depresyonla narsisizmin iç içe geçtiği bir dönemdir. Tüm meşguliyeti, "kendini sevmek, kendini geliştirmek, kendini gerçekleştirmek" gibi üzerine yeterince düşünülmemiş sloganlarla motive olmaktan ibaret olan bu özne kendisine batmış bir özne olarak tarif edilmektedir. Kendisinden başka bir düşünceye sahip olmayan bu öznenin yaşadığı narsistik duygu durumu Han'a göre kaçınılmaz olarak kendi içine çökme olarak tarif ettiği depresyonla sonuçlanmaktadır.
* Byung-Chul Han, Şiddetin Topolojisi, Çeviren: Dilek Zaptıçıoğlu, Metis Yayınları.