· Dünya Gazetesi
Anak Krakatau’nun kül bulutu Endonezya’da hava ulaşımını felç etti. Belli ki, sabah saatlerinde sekiz havalimanı kapalı kalırken, 1.500’den fazla uçuş aksadı ve yaklaşık 170 bin yolcu etkilendi. Yeni patlamaların sürmesi bekleniyor.
Kriz özellikle başkent Jakarta'nın ana uluslararası kapısı Soekarno-Hatta Havalimanı'nda yoğunlaştı. Havalimanının kapalı kalma süresi yerel saatle 18.00'e, Türkiye saatiyle 14.00'e kadar uzatılırken. Hava yolu şirketleri yüzlerce seferi iptal etmek veya yeniden planlamak zorunda kaldı.
Volkanik kül nedeniyle sekiz havalimanında 1.500'den fazla uçuş aksadı ve yaklaşık 170 bin yolcu seyahat planını değiştirmek zorunda kaldı. Yalnızca Soekarno-Hatta Havalimanı'nda bine yakın uçuşun etkilenmesi, krizin ülkenin uluslararası hava ulaşımına verdiği zararın büyüklüğünü ortaya koydu.
Jakarta'nın yanı sıra Lampung ve Batı Java'daki havalimanlarında da geçici kapanış kararları uygulandı. Uluslararası hava yolu şirketleri Jakarta bağlantılı seferlerinde iptal. Uluslararası hava yolu şirketleri Jakarta bağlantılı seferlerinde iptal ve değişikliklere giderken, havalimanlarında bekleyen yolcular için geçici konaklama ve temel ihtiyaç desteği sağlandı.
Anak Krakatau'dan yükselen volkanik kül Sumatra tarafında yaklaşık 50 bin feet, yani 15 kilometrenin üzerinde yüksekliğe ulaştı. Java tarafındaki kül bulutunun yüksekliği ise bazı ölçümlerde yaklaşık 20 bin feet seviyesine çıktı.
Bu yükseklikler ticari uçakların kullandığı irtifalar açısından ciddi risk oluşturuyor. Volkanik kül uçak motorlarına girdiğinde yüksek sıcaklık nedeniyle eriyerek motorun iç parçalarında birikebiliyor, görüş sistemlerini etkileyebiliyor ve uçuş güvenliğini tehdit edebiliyor.
Volkanı izleyen Endonezyalı yetkililer son patlamalardan birinin pazar günü yerel saatle 20.23'te gerçekleştiğini bildirdi. Anak Krakatau'daki hareketliliğin henüz sona ermediği belirtilirken, yeni patlamaların gerçekleşme ihtimalinin yüksek olduğu uyarısı yapıldı.
Yanardağın alarm seviyesi de üçüncü seviyede tutuluyor. Yetkililer, bölge halkından krater çevresindeki riskli alana yaklaşmamalarını, kül yağışının görüldüğü bölgelerde maske kullanmalarını ve resmi uyarıları takip etmelerini istiyor.
Kül yalnızca hava ulaşımını etkilemedi. Jakarta ve çevresindeki bazı bölgelerde hava kalitesinin kötüleşmesi üzerine okullarda yüz yüze eğitime ara verildi ve öğrenciler uzaktan eğitime yönlendirildi.
Balıkçılık faaliyetlerinde de geçici kısıtlamalar uygulanırken, külün göz ve solunum yollarında tahrişe neden olabileceği uyarısı yapıldı. Sunda Boğazı'ndaki feribot seferleri tamamen durdurulmadı ancak deniz ulaşımında da volkan çevresinden uzak durulması istendi.
Endonezya Ulusal Afet Yönetim Ajansı, külün yoğun olduğu bölgelerde etkileri azaltmak amacıyla hava modifikasyonu çalışmalarına başladı. Amaç, uygun bulutların bulunduğu bölgelerde yağışı artırarak atmosferdeki kül parçacıklarının daha hızlı şekilde yere inmesini sağlamak.
Operasyona ek uçakların dahil edilmesi de gündeme geldi. Ancak rüzgârın yönü ve yanardağdaki yeni patlamalar kül dağılımını sürekli değiştirdiği için hava trafiğinin ne zaman tamamen normale dönebileceğine ilişkin kesin bir takvim verilemiyor.
Java ile Sumatra arasındaki Sunda Boğazı'nda bulunan Anak Krakatau, 1883'teki tarihi Krakatau patlamasının ardından oluşan volkanik sistemin parçası. 1883 felaketi 36 binden fazla kişinin ölümüne yol açmış ve tarihin en yıkıcı volkanik olaylarından biri olarak kayıtlara geçmişti.
Anak Krakatau ayrıca 2018 yılında meydana gelen çökme ve patlamanın ardından oluşan tsunamide yeniden dünya gündemine gelmişti. O felakette 400'den fazla kişi yaşamını yitirmişti ancak Endonezyalı yetkililer mevcut hareketlilik nedeniyle şu aşamada yakın bir tsunami tehdidi bulunmadığını bildiriyor.
Soekarno-Hatta'nın kapatılması özellikle önemli çünkü Jakarta, Güneydoğu Asya'nın en büyük hava ulaşım merkezlerinden biri konumunda bulunuyor. Uzayan kapanış yalnızca Endonezya iç hatlarını değil, Singapur, Malezya, Avustralya ve diğer uluslararası merkezlere yapılan bağlantılı uçuşları da etkiliyor.
Yeni patlamaların devam etmesi veya rüzgârın külü yeniden Jakarta yönüne taşıması halinde kapanış sürelerinin yeniden uzatılması riski bulunuyor. Bu nedenle havacılık şirketleri ve yolcular açısından asıl kritik unsur, önümüzdeki saatlerde kül bulutunun hangi yöne hareket edeceği olacak.
Volkanik hareketliliğin sürmesi durumunda uçuş iptallerinin yeni haftanın ilerleyen bölümüne taşınması da mümkün. Kül yoğunluğunun azalması ve rüzgârın yön değiştirmesi halinde ise havalimanlarının kademeli olarak yeniden açılması bekleniyor.
Hava yolu şirketleri bu nedenle uçak ve ekip planlamalarını sürekli güncellerken. Hava yolu şirketleri bu nedenle uçak ve ekip planlamalarını sürekli güncellerken, bölgeden seyahat edecek yolcuların da uçuş durumlarını havalimanına gitmeden önce kontrol etmeleri isteniyor. Anak Krakatau'daki hareketlilik sona ermeden Endonezya hava ulaşımında kalıcı normalleşmenin sağlanması zor görünüyor.