İPhone neden yakında daha pahalı olacak
· FikirPilot
Apple’ın bu hafta tanıtması beklenen yeni iPhone’larda fiyat artışı gündeme gelirken, teknoloji sektöründeki yükselişin temel nedeni bellek maliyetleri. AI yatırımları talebi büyütse de sorun ChatGPT öncesinde başladı. Üreticiler, teknolojik ilerlemelerle aynı wafer’a daha fazla çip sığdırarak…
Apple’ın bu hafta tanıtması beklenen yeni iPhone’larda fiyat artışı gündeme gelirken, teknoloji sektöründeki yükselişin temel nedeni bellek maliyetleri. AI yatırımları talebi büyütse de sorun ChatGPT öncesinde başladı. Üreticiler, teknolojik ilerlemelerle aynı wafer’a daha fazla çip sığdırarak kapasiteyi artırıyordu; ancak bu kazanımların yavaşlaması üzerine yeni tesislere ihtiyaç duyuldu. Pandemi dönemindeki elektronik talebinin ardından oluşan fazla stok ve zayıflayan tüketici harcamaları ise yatırımların yavaşlamasına yol açtı. Generatif AI’nin beklenenden çok daha büyük bellek ihtiyacı, toparlanan piyasada açığı derinleştirdi.
Bellek pazarının yaklaşık yüzde 90’ı üç şirketin kontrolünde. Counterpoint’e göre 2026’nın ikinci çeyreğinde Samsung yüzde 39, SK Hynix yüzde 26 ve Micron yüzde 25 paya sahipti. Akıllı telefon ve bilgisayarlarda kullanılan DRAM geçici işlemleri, NAND ise fotoğraf ve dosyalar gibi uzun süreli verileri saklıyor. AI veri merkezlerinde kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) ise daha gelişmiş ve kârlı bir ürün. Micron, aynı miktarda üretim için HBM’nin geleneksel DRAM’in yaklaşık üç katı wafer gerektirdiğini belirtiyor. Nvidia, AMD, Meta ve Microsoft gibi şirketlerin uzun vadeli alım taahhütleri üreticileri kapasiteyi AI ürünlerine ayırmaya yöneltiyor.
Bu tercih kârlılığı da artırdı. SK Hynix’in işletme marjı geçen çeyrekte yüzde 76’ya, Micron’un düzeltilmiş brüt marjı yüzde 85’e çıktı; Samsung’un çip kârı yıllık bazda yaklaşık 250 kat arttı. Akıllı telefon DRAM fiyatları 2026’nın ilk çeyreğinde önceki çeyreğe göre yaklaşık yüzde 56, ikinci çeyreğinde ise yaklaşık yüzde 83 yükseldi. 16GB DRAM’in maliyeti 2025’in ikinci çeyreğindeki yaklaşık $42’den bir yıl sonra yaklaşık
Yeni kapasitenin devreye girmesi yıllar alıyor. Micron’un New York tesisinde anlamlı üretim 2030’dan önce beklenmiyor; Idaho fabrikasında wafer üretiminin 2027 ortasında başlaması öngörülüyor. Şirket bu yıl sermaye harcamasını $25 milyarın üzerine çıkarırken, Counterpoint. IDC arzın en iyi ihtimalle 2027 sonu veya 2028 başında talebe yetişmesini bekliyor.
Maliyet baskısı Microsoft’un Xbox fiyatlarını
Bu tablo, bellek üretimindeki daralmanın yalnızca veri merkezlerini değil, akıllı telefon ve bilgisayar alıcılarını da aynı kapasite için rekabete soktuğunu gösteriyor. Pazarın yaklaşık yüzde 90’ının üç üreticide toplanması, üretim tercihleri. Uzun vadeli alım taahhütlerinin tüketici elektroniğine ayrılan arzı doğrudan etkileyebileceği anlamına geliyor. HBM’nin daha fazla wafer gerektirmesi ve daha kârlı olması, üreticileri kapasiteyi yüksek getirili AI ürünlerine yöneltmeye teşvik ediyor. Bu nedenle şirketlerin maliyetleri ne ölçüde tüketiciye yansıtacağı ve daha pahalı modellere yönelimin talebi nasıl etkileyeceği açık soru olarak kalıyor. Yeni tesislerin üretime geçişi zaman alacağından, arz rahatlamasının 2027 sonu veya 2028 başından önce görülmesi beklenmiyor.