Gıda fiyatlarına tavan mümkün mü, hayat pahalılığına karşı radikal hamle
· Dünya Gazetesi
İskoçya, hayat pahalılığına karşı süt, yumurta, peynir ve pirinç dahil 50 temel gıda ürününde fiyatlara tavan sınırı getirmeye hazırlanıyor. Maliyetin büyük süpermarketler tarafından karşılanmasını isteyen hükümetin planı çiftçileri ise tedirgin ediyor. Üreticiler, perakendecilerin oluşacak…
Büyük süpermarketlerden her ürün grubunda en az bir seçeneği belirlenen tavan fiyattan satmaları istenecek. Bu ürünün tükenmesi halinde ise benzer bir ürünün aynı fiyattan raflara konulması gündemde.
İskoçya Başbakanı John Swinney, insanların sağlıklı bir gıda sepetini karşılayabilmesini sağlamanın bir "kamu sağlığı sorumluluğu" olduğunu belirterek. Hayat pahalılığı karşısında haneleri destekleyecek adımlar atılması gerektiğini savunuyor.
Hangi ürünlerin kapsama gireceği ve fiyatların hangi seviyelerde sınırlandırılacağı ise henüz belli değil.
Hükümet, fiyat tavanının maliyetini büyük süpermarketlerin üstlenmesini istiyor. Ancak çiftçiler, perakendecilerin kâr kaybını üreticilere daha düşük alım fiyatları olarak yansıtacağından endişeli.
Gıda sektöründen 23 kuruluş da geçen hafta İskoçya Başbakanı'na ortak mektup göndererek fiyat tavanı planından vazgeçilmesini istedi.
Küçükbaş yetiştiriciliğinin yanı sıra tahıl üretimi de yapan üreticiler, çiftçilerin son yıllarda hızla yükselen giderlerle mücadele ettiğine dikkat çekti. Enerji maliyetlerinin iki katına çıktığını belirten üreticiler, ulusal sigorta primlerindeki artış ile gübreye getirilmesi planlanan verginin maliyet baskısını artırdığını savunuyor.
Üreticilere göre fiyat tavanı, bazı çiftçilerin üretime devam edip etmeme kararını dahi etkileyebilir. Üreticilerin gıda dışındaki alanlara yönelmesi, arazilerini satması ya da bunları veri merkezi gibi yatırımlara açması seçenekler arasında.
Tepkilerin ardından İskoç hükümeti üretici ve perakendecileri bir araya getirecek bir "adil gıda zirvesi" düzenlemeye hazırlanıyor. Ticaret Bakanı Tom Arthur'un sektör temsilcileriyle görüşerek fiyat tavanına ilişkin kaygıları ele alması bekleniyor.
Hükümetin önündeki seçeneklerden biri de doğrudan fiyat dondurmak yerine artışları gıda enflasyonunun altında tutmak. Bu seçenek hükümetin yayımladığı etki değerlendirmesinde de yer aldı.
İngiltere hükümeti de perakendecilerden bazı ürünlerde fiyatları dondurmalarını istedi ancak bunu zorunlu hale getirecek bir düzenleme yapmadı.
İskoçya'daki tartışmanın düğüm noktası ise fiyatların nasıl düşürüleceğinden çok, bunun maliyetini kimin üstleneceği. Hükümet faturanın büyük süpermarketlerde kalmasını isterken çiftçiler, maliyetin tedarik zincirinde aşağı doğru ilerleyerek sonunda üreticiye ulaşacağından endişe ediyor.