Everest'in ölüm bölgesinde oksijen tüpü arızalanan dağcı hayatta kalma mücadelesini anlattı
· Cumhuriyet
Everest’in ölüm bölgesinde oksijen tüpü arızalanan dağcı Purnima Shrestha’nın yaşadıkları Bütün Cumhuriyet arşivi her yerde ve her an yanınızda!
Daha önce beş kez Everest'in zirvesine ulaşmış olmasına rağmen, Purnima kendisini ölümle burun buruna buldu. BBC Dünya Servisi'ne konuşan Shrestha, "O an 'Burada bir saniye bile fazla kalmak güvenli değil' diye düşündüm" diyor.
Dağcılara acil tıbbi müdahale konusunda uzman olan Dr. Nima Namgyal Sherpa, ilave takviye bulunmaması durumunda dağcılarda yarım saat içinde ağır irtifa hastalığı semptomlarının başlayabileceğini ve bunun ölümle sonuçlanabileceğini ifade ediyor. Uzmanlara göre, sağlıklı bir dağcı vücut kendini tamamen kapatmadan önce takviye oksijenle 16 ila 20 saat hayatta kalabilir.
Dr. Nima, vücut sıcaklığı düştüğünde kanın el ve ayaklardan çekilerek hayati organlara aktarıldığını, hücresel ölümler nedeniyle cildin sertleşip siyahlaşabildiğini ve ileri derece vakalarda uzuv amputasyonlarının gerekebildiğini aktardı. Aynı zamanda turistlere rehberlik eden ve çoğu zaman ekipmanlarını dağa taşıyan son derece yetkin yerel dağcılara da ilk yardım eğitimi veriliyor. Mayıs ayında sona eren son tırmanış sezonunda ise en az beş kişi daha yaşamını yitirdi. Haziran ayı başlarında, Nepalli bir rehber yaklaşık 7.500 metre yükseklikte kayboldu, ancak altı gün sonra sağ bulundu.
Yüksek irtifada ortaya çıkan rahatsızlıkların başında beynin şişmesine yol açan ve HACE olarak bilinen beyin ödemi geliyor. Dr. Nima, bu durumun kafa karışıklığı, peltek konuşma, halüsinasyon ve koordinasyon kaybı yarattığını, zihinsel dengesini yitiren dağcıların emniyet iplerini çözerek düşüp yaşamlarını yitirdiklerini belirtti. Yüksek irtifa ayrıca akciğerlerde sıvı birikmesine neden olabilir; yüksek irtifa akciğer ödemi (HAPE) olarak bilinen bu durum, tedavi edilmezse ölümcül olabilir. Bu tablo karşısında dağcıların derhal alt irtifalara indirilmesi ve oksijen tedavisine başlanması gerekiyor.
Deniz seviyesinden yaklaşık 4.000 metre yükseklikte bulunan yakındaki Khumjung köyünde yaşayan etnik grup Şerpa ailesinde doğup büyüyen Dr. Nima Namgyal Sherpa, irtifanın beden üzerindeki etkilerini gözlemlemek için 2013'te zirveye tırmandı. Shrestha ise zirve yakınındaki 12 metrelik dik ve tek hatlı Hillary Basamağı'nda yaşanan yoğunluğa dikkat çekerek, bekleme sürelerinin oksijeni hızla tükettiğini ve bir rehberin çocuklarını düşünerek sağ çıkamayacağı korkusunu yaşadığını söyledi.
Kaynak: Cumhuriyet · Derleyen: Elif Aktürk