Dünyada anlık yapay zeka desteğiyle beyin ameliyatı yapılan ilk hastanın tümörü temizlendi
· BBC Türkçe - Dünya
Yapay zeka yardımıyla gerçekleştirilen bu ilk beyin ameliyatı olmasaydı, hasta Rhys Hibbert görme yetisini tamamen kaybedebilirdi.
Hasta güvenliği açısından teknolojinin faydasını vurgulayan 48 yaşındaki müşteri hizmetleri müdürü Hibbert, kafatasının içinde yol gösterici hiçbir işaret olmadığını ifade etti. 48 yaşındaki müşteri hizmetleri müdürü Hibbert, 18 ay öncesine kadar formda ve sağlıklıydı, her öğle vakti üç kilometre yürüyüş yapıyordu.Bu yürüyüşlerden birinde bilincini kaybetti ve yolda nöbet geçirmeye başladı.Beyin taraması, kafatasının tabanında bulunan, misket büyüklüğünde bir organ olan hipofiz bezinde 11 mm.
Bu bez büyüme, metabolizma ve kan basıncı ile vücut sıcaklığının düzenlenmesi gibi süreçlere yardımcı olan hayati hormonlar salgılıyor.Haberin başlığını atlayın ve okumaya devam edinEn çok okunanlarABD, pankreas kanserinde 'çığır açıcı bir tedaviyi' onayladıNepal-Tibet sınırında sel felaketi: 160'tan fazla ölü, turistler dahil yüzlerce kayıpFenerbahçe Şampiyonlar Ligi'nden men edildiÖcalan'dan 'İmralı tutanakları' açıklaması: 'Bana karşı bir komplo'Haberin sonuEn önemlisi, beyne kan sağlayan hayati damarlar olan karotis arterlerine (şah damarlarına) ve görmeyi kontrol eden optik sinirlere çok yakın konumda.Hibbert'in tümörü optik sinirlerine baskı yapmaya başlayınca, görüş açısı daraldı.Aşırı yorgunluk ve baş dönmesiHemen ameliyata ihtiyacı olmamasına rağmen Hibbert, eşyalara takılıp düşmeye başladı ve aşırı yorgunluk ve baş dönmesi hissetti.Hibbert, "18 yıllık evlilik hayatım boyunca her sabah yataktan kalkıp eşime bir fincan kahve yaptım ve bu tümörün bunu engellemesine izin vermeyecektim" dedi. İlk etapta acil bir ameliyat gerekmemesine rağmen, zamanla eşyalara takılıp düşmeye, aşırı yorgunluk ve baş dönmesi yaşamaya başladı.
Ancak tümörün kemik ve sert dokuların arkasında gizlenmiş olması ve kişiden kişiye değişen anatomi, müdahaleyi zorlaştırdı. İşte bu noktada yapay zeka aracı devreye girdi.
Yapay zeka aracı, ikinci bir ekranda ameliyat görüntüsünü anlık analiz ederek cerrahi aletleri takip etti ve riskli damar ile sinirlerin bulunabileceği bölgeleri işaretledi. 'Cerrahi ChatGPT'Yapay zeka aracı, ikinci bir ekranda anlık olarak görüntüyü analiz etti, cerrahi aletleri takip etti ve damarların ve sinirlerin bulunma olasılığının en yüksek olduğu alanları işaretleyerek tümörün çıkarılmasının en güvenli olduğu bölgeleri vurguladı.Bu cihaz, telefonlardaki yüz tanıma teknolojisine benziyor, ancak bunun yerine önemli ve genellikle gizli olan anatomik yapıları tanıyor.Birleşik Krallık'taki bir cerrah ortalama yılda yaklaşık 10 ila 20 kez bu tür bir ameliyat gerçekleştiriyor ve ameliyat öncesinde yapılan taramalar sayesinde hastanın anatomisini tanıyor.Araştırmacılar, yapay zeka sistemlerini yüzlerce hipofiz bezi tümörü ameliyatı videosu üzerinde eğittiler ve değerlendirdiler; sistemin veri toplamasına ve en önemli yapıları "tanımaya" başlamasına yardımcı olmak için her videodaki damarların ve sinirlerin etrafını dikkatlice çizdiler.
Ameliyatı gerçekleştiren Profesör Hani Marcus, yapay zeka aracının bir cerrahın ömrü boyunca yapabileceği ameliyatlardan çok daha fazlasıyla eğitildiğini ve uzman bir ikinci göz olarak gerçek zamanlı çalıştığını belirtti. Ekip, yapay zekanın kontrolü ele almadığını, yalnızca cerrahlara yardımcı bir unsur olarak odada bulunduğunu vurguladı.
Ulusal Sağlık ve Bakım Araştırma Enstitüsü ve Google tarafından finanse edilen ekip, yapay zeka teknolojilerini yıllarca laboratuvarda denedi ve test etti.Gerçek hayattaki cerrahi uygulamalarda atılan ilk adımlardan memnunlar ve daha büyük ölçekli bir deneme üzerinde çalışıyorlar. Araştırmacılar, bu ilk adımın ardından daha geniş kapsamlı denemeler yapmayı planlıyor.
Ameliyatın ardından görme yetisinin hızla düzeldiğini ve eski enerjisine kavuştuğunu belirten Hibbert, operasyonun kendisine hayatını geri verdiğini söyledi. Sağlık İnovasyon Bakanı James Frith de devlet destekli bu araştırmanın başarısından memnuniyet duyduğunu ifade ederek, güvenlik önlemleri çerçevesinde yapay zekanın sunduğu fırsatlardan yararlanmaya devam edeceklerini açıkladı.
Kaynak: BBC Türkçe - Dünya · Derleyen: Elif Aktürk