Dijital ödemelerin ekonomiye etkisi
· Habertürk
Mastercard’ın raporuna göre dijital ödemeler 2025’te Türkiye’de vergi gelirlerine 574 milyar TL, turizm gelirlerine 388 milyar TL. Hanehalkı tüketimine yaklaşık 1,5 trilyon TL katkı sağladı
Mastercard, kart ürünleri, dijital ödeme çözümleri ve katma değerli servisleriyle 30 yıldır Türkiye’de faaliyet gösteriyor.
Mastercard’ın “Dijital Ödemelerin Türkiye’de Ekonomik Kalkınmaya Katkıları” raporunda, dijital ödemelerin Türkiye ekonomisine katkısı veriler üzerinden incelendi. Türkiye, 142 milyon kredi kartı ve ön ödemeli kartlar dahil 319 milyon banka kartıyla bir ödeme ekosistemine sahip. Avrupa Merkez Bankası’nın 2025 Haziran sonu verilerine göre Türkiye, kredi kartı sayısında İspanya’yı geride bırakarak Avrupa’nın en büyük pazarı oldu. Kartlarla yapılan yıllık ödemeler ise 2025’te 24,1 trilyon TL’ye ulaştı.
Mastercard Türkiye Danışmanlık Hizmetleri tarafından hazırlanan raporda, dijital ödemelerin ekonomik etkisi üç ana başlıkta inceleniyor: kayıt dışılığın azalmasıyla artan vergi gelirleri, hanehalkı tüketimine katkı. Turizm gelirlerini destekleyen hizmet ihracatı. Çalışmada ayrıca nakit kullanımının kamu, banka, şirket ve tüketiciler üzerindeki maliyeti de inceleniyor.
Rapora göre Türkiye’de yüzde 69 seviyesindeki dijital ödeme penetrasyonunun olgun pazarlardaki yüzde 95 seviyesine yaklaşması. Ekonomik katkının daha da artmasına yönelik potansiyel taşıyor. Bu hedef için kamu, bankalar, ödeme kuruluşları, ödeme şemaları ve fintekler dahil tüm ekosistem paydaşlarının iş birliğinin önem taşıdığı belirtiliyor.
Raporu değerlendiren Mastercard Türkiye ve Azerbaycan Genel Müdürü Onur Faydacı. “Türkiye, son 30 yılda dijital ödemelerde dünyada örnek gösterilen bir dönüşüm gerçekleştirdi. Güvenli, yenilikçi ve kapsayıcı çözümlerimizle bu ekosistemin gelişimine katkı sunmaktan gurur duyuyoruz. Rapor, dijital ödemelerin yalnızca bir ödeme yöntemi olmadığını; ekonomik büyümeden kayıtlı ekonominin güçlenmesine. Turizm gelirlerinden işletme verimliliğine kadar kalkınmanın önemli bir itici gücü olduğunu gösteriyor. Önümüzdeki dönemde de dijital ödeme ekosistemini daha kapsayıcı hale getirmek. Önümüzdeki dönemde de dijital ödeme ekosistemini daha kapsayıcı hale getirmek ve yapay zeka destekli ticaret gibi yeni nesil alanlarda Türkiye’nin öncü konumunu güçlendirmek için çalışacağız” dedi.
Rapora göre dijital ödemeler, hızlı ve alternatif ödeme deneyimiyle hanehalkı tüketimini destekliyor. Türkiye verilerine uyarlanan hesaplamaya göre dijital ödemelerin 2025’te hanehalkı tüketimine etkisi yaklaşık 1,5 trilyon TL oldu. En yüksek katkı 546 milyar TL ile seyahatte görülürken restoran sektörü 427 milyar TL ile ikinci sırada yer aldı. Mobilya ve elektronik, giyim ve konaklama da katkı sağlanan alanlar arasında yer aldı. Kartlı ödemelerin hanehalkı ödemelerindeki payı 2025’te bireysel kartlarda yüzde 54’e, ticari kartlar dahil yüzde 69’a ulaştı.
Kartlı ödeme altyapısının yaygınlığı, Türkiye’yi yabancı turistler için daha cazip hale getirirken harcamaları da kolaylaştırıyor. Turizm gelirleri 2000’de 7,6 milyar dolardan, 2025’te yaklaşık 8,5 katına çıkarak 65 milyar dolara yaklaşırken. Kartlı ödemelerin turizm gelirlerindeki payı yüzde 15’ten yaklaşık yüzde 38’e çıktı. Rapora göre dijital ödemelerin 2025 yılında turizm gelirlerine 388 milyar TL, yani 9,8 milyar dolar katkı sağladı.
Raporda, nakit kullanımının ekonomiye yüklediği maliyetler de hesaplanıyor. 2025’te banknot basımının TCMB’ye doğrudan maliyeti 4,4 milyar TL olarak tahmin edilirken, nakit dolaşımının bankalara maliyeti 65 milyar TL’yi aştı. Şirketler için nakit işletme maliyeti 34 milyar TL’ye yaklaşırken, tüketicilere yansıyan toplam maliyetin 8,1 milyar TL’yi geçtiği öngörülüyor. Dijital ödemelerin yaygınlaşmasının bu maliyetleri azaltarak verimliliği artırabileceği belirtiliyor.
Dijital ödemeler satışların kayıt altına alınmasını sağlayarak şeffaflığı artırıyor ve vergi tahsilatını destekliyor. Rapora göre dijital ödemelerin 2025’te KDV, ÖTV, Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi kalemlerine toplam katkısı 574 milyar TL’ye ulaştı. Bu tutar, Türkiye’nin toplam vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 5’ine denk geliyor. Kayıt dışılığı azaltıcı etkinin özellikle mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerde öne çıktığı belirtiliyor. Bu işletmelerde yapılan kartlı ödemeler, Türkiye’deki toplam kartlı ödemelerin yaklaşık yüzde 40’ını oluşturuyor.
Raporda, ödeme ekosistemindeki yeni dönüşüm alanlarından biri olarak yapay zeka asistanlı ticarete dikkat çekiliyor. Ürün arama, karşılaştırma, satın alma ve sonrası süreçleri yürüten yapay zeka temsilcileri, ticarete yeni bir karar alma katmanı ekliyor. Mastercard; tokenizasyon, güvenilir temsilci doğrulama mekanizmaları ve yapay zeka platformlarını bir araya getiren çözümleriyle bu işlemlerin güvenli. Mastercard; tokenizasyon, güvenilir temsilci doğrulama mekanizmaları ve yapay zeka platformlarını bir araya getiren çözümleriyle bu işlemlerin güvenli ve ölçeklenebilir şekilde gerçekleşmesini hedefliyor. Türkiye’de finans kuruluşlarıyla yapay zeka destekli alışveriş asistanı çözümleri geliştiren Mastercard, Türkiye’yi bu alanda stratejik öncelik olarak görüyor.
Türkiye’de 30 yıldır faaliyet gösteren Mastercard, kart ürünlerinden dijital ödeme çözümlerine ve katma değerli servislere uzanan portföyüyle faaliyet gösteriyor. Masterpass, Türkiye’de 45 milyon kullanıcıya ulaşırken Mastercard, kart ürünleri ile Priceless. MTR platformları aracılığıyla kart sahiplerine özel fayda ve deneyimler sunuyor. Tap on Phone ise Türkiye genelinde toplam 200 binden fazla terminale ulaşarak aylık 10 milyonun üzerinde işleme aracılık ediyor. Şirket; MasterKOBİ, toplu taşımada temassız ve mobil ödeme altyapısı, Mastercard Send ve siber güvenlik çözümleriyle ödeme ekosisteminde faaliyet gösteriyor.