'Cinsel organ hırsızlığı' söylentileri Afrika'da nasıl 80 kişinin ölümüne yol açtı
· BBC Türkçe
Afrika'da Ekim 2025 ile Temmuz 2026 arasında en az 80 kişi "cinsel organ hırsızlığı" yaptıkları yönündeki sahte suçlamalar sonucu öldürüldü.
BBC News, Türkçe İçeriğe götür 'Cinsel organ hırsızlığı' söylentileri Afrika'da nasıl 80 kişinin ölümüne yol açtı? Kaynak, Alfred Lasteck / BBC
Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.
Afrika'da Ekim 2025 ile Temmuz 2026 arasında en az 80 kişi "cinsel organ hırsızlığı" yaptıkları yönündeki sahte suçlamalar sonucu öldürüldü.
BBC Küresel Dezenformasyon İnceleme Birimi'nin altı Afrika ülkesinin kolluk kuvvetlerinden aldığı veriler. Bu sıra dışı suçlamanın ne kadar ölümcül olabileceğini gözler önüne serdi.
Ölümler, omuza basit bir dokunuşun erkeklerin cinsel organlarının küçülmesine ya da kaybolmasına neden olabileceği yönündeki söylentilerle başladı.
Bilimsel temeli bulunmayan bu yanlış iddialar, sosyal medyada yaygın olan dezenformasyon tarafından körüklendi.
Tanzanyalı tamirci Boniface Mgala, Nisan ayında kendisinin cinsel organ hırsızı olduğuna inanan kişiler tarafından ağır şekilde dövüldüğü olayı BBC'ye anlatırken, "Birinin cinsel organını çaldığımızı diye bağırıyorlardı. Tanzanyalı tamirci Boniface Mgala, Nisan ayında kendisinin cinsel organ hırsızı olduğuna inanan kişiler tarafından ağır şekilde dövüldüğü olayı BBC'ye anlatırken, "Birinin cinsel organını çaldığımızı diye bağırıyorlardı ve kaçacak hiçbir yolumuz yoktu çünkü çok büyük bir kalabalık vardı" dedi.
Onun yaşadıkları, BBC'nin gördüğü videolardaki olaylara benziyordu: Erkekler, yabancılarla temas ettikten sonra cinsel organlarının, yani penis. Onun yaşadıkları, BBC'nin gördüğü videolardaki olaylara benziyordu: Erkekler, yabancılarla temas ettikten sonra cinsel organlarının, yani penis ve testislerinin, kaybolduğunu veya küçüldüğünü iddia ediyor. Ardından bir kalabalık, sözde faillerin çaldıkları ileri sürülen şeyi geri vermesini talep ediyor.
Bu tür iddialar, kökleri uzun süredir var olan korkulara ve batıl inançlara dayanıyor. Özellikle büyücülüğe olan inancın yaygın olduğu topluluklarda bunlar kıtada yeni değil.
Son söylenti dalgası geçen yıl, benzer iddiaların 2008'de de ortaya çıktığı Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde başlamış gibi görünüyor.
Söylentiler daha sonra Burundi, Zambiya ve Tanzanya'nın yanı sıra Mozambik, Angola, Malavi ve Kenya'ya da yayıldı.
Zambiya'da kaybolan cinsel organlara ilişkin söylentiler ilk kez Mart ayında bir kadının linç edilmesiyle ivme kazandı. Ardından komşu Tanzanya'ya yayılan bir paniğe dönüştü.
Tanzanya'da Zambiya sınırındaki hareketli ticaret kasabası Tunduma yakınlarındaki Mpemba'daki evinde Mgala. Tanzanya'da Zambiya sınırındaki hareketli ticaret kasabası Tunduma yakınlarındaki Mpemba'daki evinde Mgala, yaşadığı travmatik deneyimi anlatırken başının sağ tarafı boyunca uzanan orak biçimindeki yara izine parmaklarıyla dokunuyor.
Mgala, "O gün ölüme ne kadar yaklaştığımı bilseydim, yemek yemek için o restorana girmezdim. Ama ölümün ne kadar yakında olduğunu bilemiyoruz" dedi.
Kendisi ve arkadaşı 1 Nisan'da bir otomobil satışıyla ilgili bir müşteriyle görüşmek için Tunduma'ya gitmiş. Kendisi ve arkadaşı 1 Nisan'da bir otomobil satışıyla ilgili bir müşteriyle görüşmek için Tunduma'ya gitmiş ve öncesinde öğle yemeği yemeye karar vermişti.
Restoranda oturmalarının üzerinden çok geçmeden bir kalabalık tarafından dışarı sürüklendiler.
Mgala'nın çenesindeki iki küçük yara izi ve eksik bir diş, yaşadığı olayın diğer görünür izleri.
Mgala, iki gün sonra hastanede kendine geldiğinde arkadaşının öldürüldüğü haberini aldı. Eşi ve dört çocuğuyla yaşadığı evinde artık aksayarak yürüdüğünü ve sürekli baş ağrıları çektiğini anlattı.
Tamirhanesindeki işine geri dönemediğini ancak komşularının ve arkadaşlarının ihtiyaç duyduğu ilaçların bir kısmının masrafını karşılamasına yardımcı olduğunu söyledi.
Mgala ve arkadaşının saldırıya uğradığı gün, fotoğrafçı ve iş insanı Michael Silavwe de Tunduma'da benzer bir saldırıya tanık olduğunu anlattı.
Çalınan cinsel organlarla ilgili videolar TikTok'ta dolaşmaya başladıktan sonra bölgede endişenin giderek arttığını kaydetti.
Silavwe dükkanının dışında insanların koştuğunu gördüğünü ve yakınlarda bir erkeğin suçlandığını, dövüldüğünü ve daha sonra ateşe verildiğini öğrendiğini söyledi.
BBC'ye konuşan 23 yaşındaki Silavwe, "Ateşe verildikten sonra polis olay yerine geldi ve herkes dağılıp kaçtı" diye korkunç olayı anlattı.
BBC Küresel Dezenformasyon İnceleme Birimi tarafından doğrulanan ve TikTok ile Facebook'ta toplam 100 binden fazla kez izlenen bir saldırı videosunda. Bir grubun bir erkeği döverken kurbanın sözde çalınan cinsel organlarını geri vermesini talep ettiği görüldü.
Silavwe, "Bu olaylar giderek arttı ve insanlar dövülmeye devam etti" dedi.
O dönemde kendisi gibi gençlerin korktuğunu, ancak şimdi söylentilerin doğru olmadığını anladığını da ekledi.
Tunduma'nın bulunduğu Momba bölgesinde yaşayan 50 yaşındaki terzi ve moda tasarımcısı Asha Steven Mwakilasa da aynı fikirde:
Özellikle eşi veya oğulları dışarıdayken endişelendiğini anlattı ancak polisin artık devriye gezmesinden memnun olduğunu söyledi.
BBC'ye konuşan Momba Bölge Komiseri Elias Daniel Mwandobo, yerel soruşturmaların bazı olayların arkasında kasıtlı suç niyeti bulunduğunu düşündürdüğünü söyledi:
"Bazı kişiler kendi çıkarları için suç işlemek ve kamuoyunda panik yaratmak amacıyla işbirliği yaptı. "
Tanzanya'nın en büyük kenti Darüsselam'da çekilen başka bir videoda, bir kalabalığın peşine düştükleri bir erkeği. BBC'ye konuşan Momba Bölge Komiseri Elias Daniel Mwandobo, yerel soruşturmaların bazı olayların arkasında kasıtlı suç niyeti bulunduğunu düşündürdüğünü söyledi: "Bazı kişiler kendi çıkarları için suç işlemek ve kamuoyunda panik yaratmak amacıyla işbirliği yaptı." Tanzanya'nın en büyük kenti Darüsselam'da çekilen başka bir videoda, bir kalabalığın peşine düştükleri bir erkeği, tozlu bir pazar sokağında takip ettiği, onu ittiği, çekiştirdiği ve darp ettiği görüldü.
Bu erkeğe, masum olduğunu söylemesine rağmen cinsel organlarını geri vermesi konusunda ısrar edildiği görüldü.
BBC Dezenformasyon İnceleme Birimi, Mozambik ve Kenya'daki saldırılara ait benzer videoları da doğruladı.
Kalabalık şiddetini gösteren görüntüler, birinci şahıs anlatımları olduğu ileri sürülen paylaşımlar, iddia edilen olaylara ilişkin uyarılar, yorumlar. Kalabalık şiddetini gösteren görüntüler, birinci şahıs anlatımları olduğu ileri sürülen paylaşımlar, iddia edilen olaylara ilişkin uyarılar, yorumlar ve belirli bölgelerde yaşandığı öne sürülen olaylara dair videolar TikTok ve Facebook'ta dolaşımda.
BBC'nin incelediği ve bazıları şiddet de içeren görüntülerin çoğu hâlâ yayında.
Meta sözcüsü konu hakkında, "Bizimle paylaşılan içerikleri inceliyoruz ve politikalarımızı ihlal ettiği tespit edilenler hakkında işlem yapacağız" dedi.
İzleyicileri dikkatli olmaları konusunda uyaran bazı sosyal medya içerik üreticilerinin bu iddialara gerçekten inanıp inanmadıkları ya da esas olarak etkileşim peşinde olup olmadıkları çoğu zaman net değil.
Bu paylaşımların yanında bazı kullanıcılar cinsel organ hırsızlığına karşı koruma sağladığı söylenen muskalar tanıtırken. Bazı komedyenler de bu iddialarla alay eden skeçler hazırladı.
Yazar Julien Bonhomme'a göre akıllı telefonlar ve sosyal medya, söylentilerin daha hızlı yayılmasına, daha geniş kitlelere ulaşmasına. Yazar Julien Bonhomme'a göre akıllı telefonlar ve sosyal medya, söylentilerin daha hızlı yayılmasına, daha geniş kitlelere ulaşmasına ve dolaşıma girdikten sonra daha zor kontrol edilmesine yol açtı.
Bonhomme'un The Sex Thieves: The Anthropology of a Rumor (Seks Hırsızları: Bir Söylentinin Antropolojisi) adlı kitabı, "cinsel organ hırsızları" hakkındaki söylentilerin nasıl yayıldığını. Bonhomme'un The Sex Thieves: The Anthropology of a Rumor (Seks Hırsızları: Bir Söylentinin Antropolojisi) adlı kitabı, "cinsel organ hırsızları" hakkındaki söylentilerin nasıl yayıldığını ve insanların neden bunlara inandığını inceliyor.