Bilim insanları Ay'daki kırılmaların nedenini büzülme olarak açıkladı
· Anlatılanın Ötesi - Yaşam
Ay'ın çekirdeğinin soğumasıyla yaşanan büzülmenin şiddetli depremlere yol açtığı belirlenirken, bu durumun NASA'nın Artemis III görevi kapsamında Güney Kutbu'nda kurmayı planladığı üsler için risk oluşturduğu belirtildi.
Dünya'nın uydusu Ay'ın, milyonlarca yıldır süren jeolojik bir küçülme sürecinde olduğu tespit edildi. The Planetary Science Journal'da yayımlanan çalışmaya göre, Ay'ın çekirdeğindeki soğuma uydunun çevresini daraltarak yüzeyde derin kırıklar oluşturuyor.
Söz konusu jeolojik hareketlilik, özellikle uzay ajanslarının kolonileşme ve kalıcı üs kurma planları yaptığı stratejik bölgeleri doğrudan tehdit ediyor.
Araştırma verileri, büzülme hareketinin en yoğun hissedildiği yerin Ay'ın Güney Kutbu olduğunu gösteriyor. İç kısmın soğumasıyla büzüşen dış kabuk, tıpkı kuruyan bir üzüm gibi üzerinde büyük fay hatları meydana getiriyor.
Ulusal Hava ve Uzay Müzesi bünyesinde bulunan Dünya ve Gezegen Çalışmaları Merkezi'nden kıdemli bilim insanı Thomas R. Watters, yapılan modelleme çalışmalarının önemli bulgular sunduğunu ifade etti.
Watters, güney kutup bölgesindeki sığ depremlerin, mevcut fayların kaymasıyla veya yeni fayların oluşmasıyla ortaya çıktığını ve güçlü sarsıntılara yol açtığını belirtti.
Watters, konuya ilişkin modellemelerin çarpıcı sonuçlar verdiğini belirtti: "Modellememiz, güney kutup bölgesinde güçlü sarsıntılar üretebilen sığ ay depremlerinin, mevcut faylardaki kayma hareketlerinden ya da yeni bindirme faylarının oluşumundan kaynaklandığını kanıtlıyor." 50 yıl önceki deprem ve Artemis görevine yönelik risk Ay'ın güney kutup bölgesinin yaklaşık 50 yıl önce kaydedilen en şiddetli sarsıntılardan birine sahne olduğunu hatırlatan uzmanlar; bu durumun NASA tarafından hedeflenen insanlı Artemis III görevi ve kurulması planlanan kalıcı insan üsleri için ciddi bir jeolojik risk barındırdığına dikkat çekiyor.
Yüzey yapısının tahmin edilenden daha hassas olduğunu belirten Watters, kurulacak istasyonların konumları belirlenirken aktif fay hatlarının göz önünde bulundurulması gerektiğini söyledi.
Ay yüzeyindeki gevşek yapının heyelanlara zemin hazırlayabileceği uyarısı yapılıyor.
'Yüzey gevşek toz ve çakıldan oluşuyor, heyelan kaçınılmaz' Çalışmanın ortak yazarlarından Maryland Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Nicholas Schmerr, uydunun yüzeyinin çarpmalar sonucu toz ve çakıl yığınına dönüştüğünü belirterek, sığ depremlerin büyük heyelan ve göçüklere yol açabileceğini ifade etti.
Kaynak: Anlatılanın Ötesi - Yaşam · Derleyen: Elif Aktürk